MAARSSEN, 11 november – Met meer dan 100 aanwezigen, ruim 20% van het ledenbestand, was de ledenconferentie van 7 november de best bezochte tot nu toe. Ook was het de meest internationale editie, met drie buitenlandse sprekers: Guillaume Deneufbourg van de Fédération internationale des traducteurs (FIT), waarbij ORT&V zich onlangs heeft aangesloten, Carina Graversen van de Deense beroepsvereniging voor tolken en vertalers DACTI, en Amal Boualga van de Belgische beroepsvereniging BBVT. Daarnaast waren er lezingen van mr. dr. Hans ter Haar van de Rijksuniversiteit Groningen over erfrecht en van onze voorzitter Fedde Dijkstra over de activiteiten van ORT&V. Een en ander werd aan elkaar gepraat door Azzouz Ifzaren (Ledenraad).
Fedde geeft het stokje over
Voorzitter Fedde Dijkstra opent de conferentie. Na zes jaar met grote toewijding en inzet het voorzitterschap te hebben vervuld, draagt hij op 15 december aanstaande het stokje over aan zijn opvolger. Wie dat is geworden, lees je verderop.
Bekroond literair vertaler aan het woord
Guillaume Deneufbourg is een bekroond literair vertaler van het Nederlands naar het Frans uit België. Hij heeft inmiddels zo’n dertig Nederlandstalige boeken vertaald, waaronder werken van Geert Mak, Jaap Robben en Simone van der Vlugt. Na zijn studie werkte hij onder meer voor het Belgische parlement en de Verenigde Naties. Door te netwerken en zijn kwaliteiten te bewijzen, wist hij ook zijn weg naar de literaire vertaalwereld te vinden.
Een van zijn bijzonderste projecten was Grote Verwachtingen van Geert Mak. De samenwerking ging verder dan vertalen: Guillaume deed ook suggesties voor aanpassingen die beter zouden aansluiten bij het Franse publiek. Voor dit project ontving hij in 2025 een prijs.
Naast zijn werk als vertaler is Guillaume voorzitter van de FIT, een wereldwijde federatie van circa 150 beroepsorganisaties voor tolken en vertalers. De FIT zet zich in voor betere arbeidsomstandigheden, meer bekendheid met het belang van ons beroep en organiseert webinars en workshops voor collega’s. ORT&V is momenteel de enige Nederlandse organisatie die bij de FIT is aangesloten. Dit lidmaatschap versterkt onze internationale positie.
Wat kunnen we leren van de Deense collega’s?
Carina Graversen, voorzitter van de Deense beroepsvereniging DACTI, schetst hoe het beroep van tolk en vertaler in Denemarken onder druk is komen te staan. Denemarken had in 1966 als eerste land ter wereld wetgeving die het inzetten van tolken in de rechtbank regelde. Helaas werd deze wet in 2016 afgeschaft. Daarmee verdween ook de beschermde beroepstitel en kwam er een einde aan de wettelijke regeling van de inzet van tolken. Ook universitaire opleidingen en toelatingsexamens verdwenen.
In 2017 dreigde een aanbesteding voor politietolken tot een forse tariefverlaging te leiden. Dit bracht tolken, die zich tot dan toe nauwelijks hadden georganiseerd, in beweging. Door zich te verenigen en massaal te weigeren zich bij de winnende bemiddelaar in te schrijven, wisten zij de aanbesteding terug te draaien. Bovendien brachten ze de problemen met de inzet van onbevoegde tolken in de rechtspraak onder de aandacht, waaronder situaties waarin verdachten moesten worden vrijgelaten.
Carina’s boodschap is duidelijk: als beëdigde tolken en vertalers hebben we meer invloed dan we soms denken. Bemiddelaars proberen ons ervan te overtuigen dat onze diensten weinig waard zijn, maar dat is absoluut niet het geval.
Huidige activiteiten van ORT&V en een oproep van Fedde
Fedde Dijkstra geeft vervolgens een update over de activiteiten van ORT&V. Momenteel vinden driehoeksgesprekken plaats tussen het ministerie van Justitie en Veiligheid, de beroepsorganisaties van tolken en vertalers (inclusief schrijftolken en gebarentolken) en de intermediairs.
ORT&V heeft hiervoor een plan van aanpak opgesteld, dat door de andere beroepsorganisaties is overgenomen. Een belangrijk doel is het wegnemen van de perverse prikkel om zo goedkoop mogelijk tolken en vertalers in te zetten. In plaats daarvan pleiten we voor een systeem waarin intermediairs betaald worden voor hun bemiddelingsdiensten en een hogere vergoeding ontvangen wanneer zij gekwalificeerde tolken inzetten.
De gesprekken verlopen tot nu toe positief. Nieuw is dat vanaf 2 december ook de afnemers van tolk- en vertaaldiensten aansluiten.
Fedde sluit af met een duidelijke oproep aan de leden: accepteer geen spoedvertalingen waarbij de spoedtoeslag is verlaagd van 50% naar 25%.
Amal Boualga: bescherming van ons vak is cruciaal
Amal Boualga, voorzitter van onze Belgische zustervereniging BBVT, benadrukt vervolgens hoe belangrijk het is om ons beroep te blijven beschermen. Ook in België staat het vak onder druk. Zo hebben collega’s bericht ontvangen dat de betaling van hun werkzaamheden de komende tijd niet gegarandeerd kan worden. Daarnaast vormt de opkomst van AI een nieuwe uitdaging.
Ook internationale solidariteit is onmisbaar. Amal vertelt over onze gezamenlijke plannen voor 12 maart 2027: op die datum organiseert BBVT in Brussel, samen met onder andere ORT&V, een internationale dag om de problematiek rond ons werk voor het voetlicht te krijgen. Ze vraagt ons vast deze datum in onze agenda’s te markeren en roept ons op om in groten getale naar Brussel te komen. Daarnaast verzoekt ze iedereen die dag geen werkzaamheden te verrichten voor onder meer politie, justitie en de IND.
Volgens Amal is ons werk veel meer dan alleen tolken en vertalen: we maken dagelijks de rechtspraak mede mogelijk. De Europese richtlijn schrijft voor dat procespartijen die de taal van de zitting niet beheersen, recht hebben op een tolk die een voldoende goede vertolking levert om een eerlijk proces te waarborgen. Zonder gekwalificeerde tolk kan er bij anderstalige procespartijen geen sprake zijn van een volwaardige rechtsgang.
Daarom moeten we blijven aandringen op de wettelijke inzet van gekwalificeerde tolken. BBVT zet daarbij in op drie uitgangspunten: menselijke verantwoordelijkheid, rechtstreekse toegang tot tolken en vertalers voor politie en justitie en het waarborgen van kwaliteit. Deze thema’s zullen op 12 maart centraal staan.
Erfrecht: een levendig rechtsgebied
Hans ter Haar neemt de leden mee in de ins en outs van het erfrecht, een rechtsgebied waarmee iedereen vroeg of laat te maken krijgt. Hij geeft een heldere uitleg over de verschillende soorten erfgenamen, het belang van een testament en praktische tips over erfbelasting en de afwikkeling van nalatenschappen.
Financiële situatie van ORT&V
Perpetua laat weten dat ORT&V er financieel goed voorstaat. Er is budget beschikbaar voor activiteiten van leden en ze moedigt hen dan ook aan om zelf initiatieven te organiseren. Vervolgens licht ze de financiën toe en beantwoordt ze vragen uit de zaal.
Ook wordt besloten dat S. Breukel de kascommissie verlaat en wordt vervangen door Véronique Corcelle. Jasper Kok blijft aan.
Terugblik op het ontstaan van ORT&V en aankondiging nieuwe voorzitter
Zora Terrichova en Azzouz kijken terug op het ontstaan en de ontwikkeling van ORT&V. Zora vertelt hoe de organisatie is uitgegroeid van een actiegroep tot een volwassen beroepsorganisatie en bedankt de pioniers die dit mogelijk hebben gemaakt. Ook Fedde blikt terug en vertoont een inmiddels historisch te noemen filmpje uit de begindagen van de Orde, de tijd dat we in het zwartrood demonstreerden bij onder meer gerechtsgebouwen.
Hoewel niet alle oorspronkelijke doelstellingen uit die tijd zijn bereikt, zoals het tegengaan van aanbestedingen en de opname in het register van B2-tolken, is er ook veel wél bereikt. De arbeidsvoorwaarden zijn verbeterd en collega’s zijn mondiger en strijdbaarder geworden.
Fedde wordt hartelijk bedankt voor zijn jarenlange inzet. Vervolgens wordt zijn opvolger bekendgemaakt: Heleen Sittig wordt de nieuwe voorzitter van ORT&V.
Heleen noemt het een eer om deze rol op zich te nemen, maar beseft ook dat ze grote schoenen te vullen heeft. “Ik ben Fedde niet, maar ga mijn uiterste best doen om er voor alle leden te zijn en ORT&V verder vooruit te helpen.”
Ze wil ORT&V relevant houden en de samenwerking met andere organisaties, zowel nationaal als Europees, versterken. Met ongeveer 500 leden is er nog ruimte om te groeien. Want alleen met een sterke achterban worden we serieus genomen. Heleen is optimistisch, maar ook realistisch: “We zijn maar een klein radertje in een klein speelveld. We werken aan meer zichtbaarheid, maar staan niet op nummer 1 qua prioriteiten in Den Haag. ORT&V rust op weinig schouders en dat is niet toekomstbestendig.”
Daarom doet ze een beroep op alle leden om hun tijd, talent en energie in te zetten voor de vereniging. Vele handen maken immers licht werk. Haar uitgangspunt voor de komende periode vat ze treffend samen: “Actie als het moet, praten als het kan.”
Dank!
Dank aan het bestuur voor de organisatie van deze inspirerende dag, aan alle sprekers voor hun waardevolle bijdragen en natuurlijk aan de tolken: twee collega’s van ons die de hele dag voor een vlekkeloze simultaanvertolking tussen het Nederlands en Engels hebben gezorgd.